DZIECKO AUTYSTYCZNE  Z  ZESPOŁEM  ASPERGERA

 

 

  Autyzm dziecięcy jest rozległym zaburzeniem rozwojowym o charakterze kompleksowego syndromu z wieloma symptomami , nie w pełni jeszcze opisanymi. Zaburzenie to jest wysoce zróżnicowane i wielopostaciowe. Nie ma dwojga takich samych dzieci dotkniętych autyzmem. Wiodącym symptomem autyzmu jest zaburzenie kontaktów i więzi dziecka z najbliższym  otoczeniem społecznym.

Wskazać można charakterystyczne cechy tego zaburzenia:

-         niezdolność do nawiązywania więzi  oraz interakcji z ludźmi występująca od początku życia

-         niezdolność do porozumiewania się z innymi za pomocą języka

-         niezdolność do fantazjowania, trudności w odgrywaniu ról i zabaw fikcyjno-iluzyjnych

-         obsesja na punkcie niezmienności otoczenia i opór przed zmianami

-         ograniczony repertuar aktywności i zainteresowań

-         zaabsorbowanie rzeczami / przedmiotami /, a nie ludźmi

-         sporadyczne wykazywanie sporych możliwości intelektualnych

 

  Większość dzieci autystycznych przejawia obniżony poziom intelektualny, co sprawia, że bywają utożsamiane z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Uważa się jednak także, że dzieci te charakteryzują się inteligentnym wyrazem twarzy, pewnymi przejawami wysokiej inteligencji, wysokimi możliwościami poznawczymi i bardzo dobrą pamięcią mechaniczną.

 Istnieją różne opinie dotyczące poziomu intelektualnego dzieci autystycznych. Według niektórych badań 80% dzieci autystycznych jest opóźnionych umysłowo. Inni podają, że 20% dzieci autystycznych charakteryzuje się normalnym poziomem umysłowym, a 10 % wybitnymi uzdolnieniami.

  Wszyscy autorzy zgodni są co do tego, że swoistą cechą autyzmu jest brak zainteresowania otoczeniem i syntonicznych reakcji emocjonalnych  z rodzicami. 

Panuje też powszechna zgoda, że autyzm jest najbardziej kłopotliwym zaburzeniem zachowania. Dziecko autystyczne zagubione w swych stereotypowych czynnościach, stopniowo coraz bardziej zamyka się we własnym świecie, którego granice samo wyznaczyło.

 

 

   Dziecko z zespołem Aspergera  po raz pierwszy opisał w 1944 roku psychiatra wiedeński Hans Asperger. Od jego nazwiska pochodzi  nazwa tego zaburzenia.

 Zespół Aspergera  jest jedną z postaci autyzmu, różni się jednak od niego możnością komunikowania się ,  postępem w rozwoju umysłowym i rozwojem funkcji poznawczych.

  Terminu „ Asperger ,s Syndrom „ po raz pierwszy użyła Lorna Wing w artykule opublikowanym w 1981 roku. Zainteresowało ją to, że niektóre dzieci miały klasyczne objawy autyzmu we wczesnym dzieciństwie, ale charakteryzowały się dość dobrym rozwojem mowy i procesów poznawczych. Miały jednak trudności w motorycznym i społecznym rozwoju. Uznała, że mają kliniczne rysy syndromu opisanego wcześniej przez Aspergera. Jako specyficzne objawy tego syndromu uznała:

-         brak stanowczości

-         naiwność, nieodpowiednie, jednostronne zachowanie się

-         brak lub mała zdolność nawiązywania przyjaźni

-         pedantyczna mowa, z powtórzeniami

-         uboga niewerbalna komunikacja

-         intensywna koncentracja na danych przedmiotach

-         niezdarność i zaburzona koordynacja ruchów, oraz nierówna asymetryczna postawa

 

J. Kruk-Lasocka podaje, że dzieci z zespołem Aspergera   „ [...] charakteryzuje z jednej strony nieumiejętność manifestowania serdeczności i czułości wobec bliskich osób i pozostawanie obojętnym / poirytowanym, agresywnym / na czułość okazywaną przez innych, z drugiej strony dzieci te są nadwrażliwe, postrzegają swoje słabości, obserwują się same  i same stanowią dla siebie problem”.

  

 

 

Wiedzę o zespole Aspergera spopularyzował Tonny Attwood , który napisał książkę w postaci przewodnika dla rodziców i specjalistów.

  Charakterystyka swoistych cech dzieci z tym zespołem w oparciu o tłumaczenia treści książki T. Attwooda :

 

  Mowa

§        Poprawne gramatycznie wypowiedzi

§        Skłonność do powtarzania niektórych słów i fraz

§        Tendencja do niezwykłej precyzji i pedantyzmu językowego, co czynić może wypowiedzi  sztucznymi

§        Posługiwanie się językiem wysoce formalnym/ jak ze słownika /

§        Mogą występować echolalie / powtórzenia ostatniego wyrazu lub zdania /

§        Gestykulacja towarzysząca wypowiedziom może być niezdarna  i przesadna

§        Reagowanie złością na brak zainteresowania ze strony rozmówcy

 

  Motoryka

§        Ruchy źle skoordynowane i mało elastyczne

§        Trudności w pracach plastycznych i pisaniu

§        Niechęć do gier sportowych, niezręczność w tym zakresie

§        Grymasy i tiki w sytuacjach napięć emocjonalnych, silne drżenie lub całkowity bezruch

§        Skłonność do stereotypii ruchowych / np. chodzenie w kółko, kręcenie głową/

 

 

Zainteresowania i pamięć

§        Bardzo dobra pamięć, często ekskluzywne zainteresowania

§        W dzieciństwie obsesyjna koncentracja na wybranych tematach / może przerodzić się w pogłębione zainteresowanie /

§        Wielka zdolność do zapamiętywania dat, liczb, wzorów; duże osiągnięcia w matematyce

 

  Rytualizm i niepodatność na zmiany

§        Mała podatność na zmiany w otoczeniu, w przebiegu czynności, organizacji czasu

§        Utrwalanie stereotypii i dziwacznych zachowań

§        Sztywność przyzwyczajeń wpływająca niekorzystnie na wyobraźnię dziecka i kreatywność jego myślenia, utrudniająca spontaniczny udział w zabawach i zajęciach rówieśników

§        Konieczność zapewnienia dziecku względnej stabilności otoczenia, stopniowego wprowadzania zmian

§        Stosowanie w postępowaniu wychowawczym pochwał, dzieci są na tym tle ogromnie wyczulone

 

Kontakty i więzi społeczne

§        Mała zdolność do syntonii ze swoim otoczeniem społecznym

§        Stereotypia i impulsywność zachowań zniechęcająca rówieśników do wchodzenia w kontakty

§        Nieumiejętność dostosowania się do zmian i izolowanie się w swoim uporządkowanym świecie

§        Kłopoty z odczytywaniem społecznych sygnałów i nieprawidłowe reagowanie na nie

§        Postrzeganie świata jako nieprzyjaznego, ucieczka w samotność

§        Nadwrażliwość emocjonalna

§        Skłonności depresyjne

 

 

Co jeszcze o zespole Aspergera wiedzieć warto ?

 

§        Uszkodzenia mózgu u dzieci autystycznych są przyczyną zaburzeń jednego / lub więcej / kanału sensorycznego prowadzącego z narządu zmysłu do mózgu. Obok zbyt dużej lub zbyt małej wrażliwości może występować zaburzenie w postaci tzw. „ białego szumu „ czyli wytwarzania przez zaburzone kanały sensoryczne własnych bodźców, które zakłócają przekaz płynący ze świata zewnętrznego.

§        Nadwrażliwość na pewne bodźce, a brak wrażliwości na inne

§        Bardzo często pojawiające się fiksacje, polegające na nadmiernym koncentrowaniu się / przywiązywaniu się / do pewnych osób, przedmiotów, sytuacji, lub wyobrażeń, skłonności, czy zachowań.

§        Lęk przed tym, co nieznane jest tak silny, że wyzwala irracjonalny mechanizm obronny w postaci protestu czy agresji

§        Skłonność do zbyt długiego mówienia o swoich ulubionych sprawach, bez względu na to, czy odbiorcy wykazują zainteresowanie

§        Ogromne lęki pojawiające się w sytuacjach zagrożenia, związane z niskim poczuciem bezpieczeństwa oraz z małą i zaburzoną sensorycznie zdolnością adaptacji do otaczającego świata

 

 

 

 

Bibliografia:

   A. Maciarz, M. Biadasiewicz   - „Dziecko autystyczne z zespołem Aspergera”

 

 

                                                                                        Opracowała

                                                                                              Ewa Grzechnik