Autorytet wychowawcy

 

Proces wychowania jest o tyle możliwy, o ile uda się wychowawcy stać się autorytetem dla swoich podopiecznych. Tylko wtedy może pozytywnie wpływać na swoich wychowanków. Nie jest to proste zadanie, bo przecież autorytetu wychowawca nie zyskuje ze względu na swoją funkcję, ale musi go wypracować u wychowanków.

Każdy z nas nauczycieli z pewnością chciałby cieszyć się autorytetem u swoich uczniów. Dążąc do tego, stawiamy sobie pytania: jakimi cechami powinien odznaczać się wzorowy nauczyciel? Jak o nie dbać? Jakim powinien być człowiekiem, aby stać się dla wychowanka autorytetem godnym naśladowania? Jak postępować, aby młodzi ludzie odnaleźli w nas przyjaciela?

Nie jest to sprawa prosta - funkcja wychowawcy jest niezwykle trudna i odpowiedzialna. Aby jej sprostać niezbędne są pewne predyspozycje osobiste, bowiem cechy charakteru i osobowość nauczyciela to wyznaczniki jego autorytetu.

Cennym materiałem pobudzającym do refleksji może być opinia uczniów o szkole oraz o nas nauczycielach- wychowawcach.

Najwyżej cenione przez uczniów cechy charakteru nauczyciela – wychowawcy to:

·         sprawiedliwość,

·         sumienność,

·         stanowczość i konsekwencja, a nawet surowość, jeżeli występuje razem z umiejętnością nawiązywania kontaktu z uczniem.

Dzieciom i młodzieży imponuje: wiedza wychowawcy, jego zdolności i umiejętności wykraczające poza szkolę.

Zdecydowanie trudniej jest budować autorytet wśród młodzieży szkół ponadpodstawowych niż podstawowych. U starszych uczniów wzrasta skłonność do bardziej krytycznego spojrzenia na otaczającą rzeczywistość, a w szczególności na tych, którzy kierują ich kształceniem i wychowaniem- nauczycieli i rodziców.

Tylko taki nauczyciel, taka osobowość, która własnym czynem, postępowaniem potwierdza to co głosi, wzbudza zaufanie u uczniów.

Uczniowie nie tolerują narzucania autorytetu za pomocą represji czy też innych form nacisku. Taka taktyka wywołuje u młodzieży bunt i pełną negację. Autorytet może być budowany jedynie na drodze dialogu, spotkania z drugim człowiekiem, odkrycia i uszanowania jego indywidualności. Nauczyciel najpierw sam musi być osobą, aby mógł kształtować osobowości swoich wychowanków. Takiego nauczyciela dzieci słuchają, wierzą mu, zaczynają go naśladować.

Wychowawca, który pragnie zapewnić sobie autorytet, powinien zachować pewien dystans między sobą a uczniem, uwarunkowany przewagą jego doświadczenia i wiedzy, jak również wynikający z funkcji nauczyciela. W opinii młodzieży nauczyciel, który pozwala na zbytnie spoufalanie się, niezbyt jest ceniony.

Uczniowie są bystrymi obserwatorami, wnikliwie obserwują swoich wychowawców i podchwytują pewne ich śmiesznostki, skłonności do pozerstwa, przesady, pedantyzmu i roztargnienia, tiki nerwowe, gestykulację itp. Zwracają też uwagę na cechy zewnętrzne i zachowanie. Potwierdzeniem tego są przezwiska, za pomocą których uczniowie potrafią trafnie określić pedagoga. Niektóre z nich są serdeczne i żartobliwe, ale bywają też złośliwe i ordynarne.

Uczniowie cenią umiejętność utrzymania karności w klasie, jej brak to kolejna przyczyna negatywnej opinii o nauczycielu. Autorytet jego upada również, gdy nauczyciel nie dotrzymuje obietnic, a także gdy jest rozbieżność między słowami a czynami pedagoga.

Z badań wynika, że uczniowie, oceniając swoich nauczycieli, największą uwagę zwracają na umiejętności wychowawcze takie jak sprawiedliwość, obiektywizm, lojalność wobec uczniów, takt pedagogiczny, życzliwość, zainteresowanie sprawami uczniów, rozumienie ich itp. Wypowiadając się na temat swoich wychowawców, młodzież niezależnie od wyników w nauce, przeważnie zwraca uwagę na ich stosunek do uczniów, ich umiejętności interpersonalne, zdolności organizacyjne, zaangażowanie się.

Uczniowie mają podobne wyobrażenie o nauczycielu idealnym. Oczekują od wychowawcy zrozumienia, pomocy w rozwiązywaniu problemów, oparcia, którego wielu uczniom brakuje w środowisku rodzinnym.

Wychowawca, którego kontakty z uczniem nie ograniczają się tylko do lekcji, który znajduje czas na rozmowę ze swymi wychowankami, chętnie organizuje wspólne wyjazdy, jest empatyczny, lubi i rozumie młodzież- to wychowawca, o jakim marzy większość uczniów.

Autorytet w dziedzinie wychowania, a więc autorytet moralny jest czymś znacznie trudniejszym niż autorytet znawstwa czy umiejętności. W tej dziedzinie nie można mieć autorytetu: trzeba nim być.

 

 

 

Bibliografia:

STRZELCZYK JOANNA : Zasłużyć na autorytet // Edukacja i Dialog. - 2003, nr 8, s. 13-16  

OŻÓG Jadwiga : Autorytet nauczyciela // Życie Szkoły. - 2004, nr 3, s. 11(139)-13(141)

BADURA, Emilia : Emocjonalne uwarunkowania autorytetu nauczyciela. - Warszawa : WSiP, 1981

KOTŁOWSKI Karol : Autorytet nauczyciela // W: Encyklopedia pedagogiczna / pod red. Wojciecha Pomykało. - Warszawa : Fundacja Innowacja, 1993. - S. 35-38