Magdalena Matulewska

nauczyciel języka angielskiego

 i pedagog wspierający

 

Recenzja  podręcznika do języka angielskiego

 

 

Tytuł, autor recenzowanego podręcznika: „English Zone – 1”, Rob Nolasco

Wydawca: Oxford University Press

Liczba stron: 85

Liczba ilustracji: 153

q       zdjęcia – 24

q       rysunki – 83

q       wykresy – 45

q       mapy – 1

 

Przeznaczenie podręcznika:

q       przedmiot nauczania – język angielski

q       poziom kształcenia – podstawowy

q       etap edukacyjny – II

q       klasa – IV

q       szkoła podstawowa.

 

Ocena zgodności z podstawą programową kształcenia i definicją podręcznika zawartą w rozporządzeniu MENiS, z Konstytucją RP i konwencjami ratyfikowanymi przez Polskę. Podręcznik realizuje następujące cele określone w podstawie programowej dla II etapu edukacyjnego:     

 

Cele językowe:

wsparcie rozwoju ucznia tak, aby mógł on zacząć:

Ä     używać skutecznie języka angielskiego w codziennych sytuacjach w mowie i w piśmie

 

Dialogi rozpoczynające każdy rozdział oraz te, które znajdują się w sekcji Situations są dokładną odpowiedzią na to zadanie wyznaczone przez reformę: prezentowane rozmowy dotyczą wielu codziennych zdarzeń (podawanie adresu, określanie czasu, pytanie o datę urodzin, rozmowa o prezentach urodzinowych, kolegach, ulubionych zajęciach).

Począwszy od rozdziału wstępnego (Starter unit) uczeń korzystający z English Zone 1 jest stopniowo wdrażany do używania języka angielskiego w sytuacjach najlepiej mu znanych – najpierw podczas lekcji (powitania, polecenia nauczyciela, pytania, nazywanie i opisywanie przedmiotów w najbliższym otoczeniu), stopniowo oddalając się od szkoły, ale wciąż w znajomym kręgu codziennych sytuacji.

Uczniowie maja też okazję używać języka angielskiego w piśmie poprzez wypełnianie prostych formularzy (Unit 3), pisanie listów (Unit 8).

 

Ä     rozwijać strategie komunikacyjne wspomagające użycie języka

 

Materiał językowy prezentowany w podręczniku jest wykorzystywany nie tylko jako model, ale przede wszystkim jako „rusztowanie” pomagające budować własne wypowiedzi. Uczniowie posługują się językiem angielskim pracując w parach i grupach, ćwicząc scenki w sekcji Situations oraz pisząc krótkie teksty użytkowe, które umożliwiają im funkcjonalne użycie języka.

Ä     rozumieć tekst mówiony i pisany

 

Rozwijaniu sprawności językowych, w tym także czytania i pisania, poświęcona jest sekcja Skills zone, w której uczniowie mają okazję czytać różnego typu teksty i słuchać nagrań, a następnie sprawdzać właściwe zrozumienie tekstu, wykonując rozmaite  ćwiczenia (prawda/fałsz, odpowiedzi na pytania, wpisywanie brakujących wyrazów itp.). Umiejętność rozumienia tekstu pisanego uczniowie doskonalą też, czytając teksty umieszczone w części Culture zone i wykonując towarzyszące im zadania.

Wiele ćwiczeń w English Zone dotyczy rozumienia ze słuchu: zadaniem uczniów jest zareagowanie na usłyszany tekst w określony sposób np. powtórzenie, odpowiedzenie na pytania, reakcja ciałem (TPR: Total Physical Response).

 

Cele w zakresie integracji międzyprzedmiotowej i poznawania kultury

Wsparcie rozwoju ucznia tak, aby mógł on zacząć:

 

Ä     korzystać z materiałów w języku angielskim przy wykonywaniu grupowych projektów o charakterze międzyprzedmiotowym

 

Ważną część Culture Zone stanowi sekcja pt. Over to you, zawierająca sugestie dotyczące prac projektowych. Przy wykonywaniu projektów  uczniowie niejednokrotnie będą musieli sięgnąć do materiałów anglojęzycznych oraz odwołać się do wiedzy wyniesionej z nauki innych przedmiotów, np. przyrody (zwierzęta domowe, Unit 5), geografii (Unit 1).

 

Ä     poznawać zwyczaje i życie codzienne w krajach anglojęzycznych

 

Uczniowie poznają brytyjski styl życia, śledząc losy bohaterów, Sary, Marka, ich rodziny i przyjaciół.

Informacje o charakterze kulturowym zawarte są w sekcji pt. Culture zone, znajdującej się na końcu każdego rozdziału. Z umieszczonych tam artykułów, prac projektowych i ilustracji uczniowie dowiedzą się, np. jakie pieniądze są w użyciu w Zjednoczonym Królestwie- Unit 3, 

Jakie są najpopularniejsze zwierzęta domowe (Unit 5) lub jak brytyjskie nastolatki spędzają wolny czas (Unit 7).

 

Cele w zakresie rozwijania umiejętności samodzielnego uczenia się

Wsparcie rozwoju ucznia tak, aby mógł on zacząć:

Ä     wykształcać częściową samodzielność poprzez naukę korzystania ze słowników i materiałów źródłowych

Ä     rozumieć swój własny proces uczenia się

Ä     prowadzić zapis swojej własnej pracy, oceniać własne postępy i brać odpowiedzialność za własną naukę

 

Od samego początku nauki uczniowie zachęcani są do korzystania z angielsko – polskiego słowniczka umieszczonego na końcu podręcznika, zawierającego  też  zapis fonetyczny. Rozwijaniu umiejętności samodzielnego uczenia się służy także przygotowywanie projektów według sugestii zawartych w sekcji Over to you na stronach Culture zone. Przygotowywanie materiałów do prac projektowych wymaga od uczniów korzystania ze słowników i innych materiałów źródłowych.

Do refleksji nad własnymi postępami w nauce i procesem uczenia się ma zachęcić również sekcja Self check, a szczególnie umieszczony na jej końcu tzw. Learning diary. Self check to dwie strony ćwiczeń podsumowujących materiał z dwóch ostatnich rozdziałów, dzięki którym uczeń ma okazję sprawdzić, czy dostatecznie opanował materiał lub do których zagadnień powinien wrócić. Odpowiadając na pytania w Learning diary, uczeń świadomie uczestniczy w procesie zdobywania wiedzy i może podsumować i odnotować swoje postępy w nauce, ćwicząc tym samym umiejętność samooceny.

 

Ä     współpracować z innymi w parach i grupach

 

Wiele ćwiczeń w podręczniku English Zone to zadania do wykonania w parach lub grupach. Często uczniowie mają za zadanie odegrać w parach lub w grupach scenkę z podręcznika lub przygotować własną wersję dialogu. Uczniowie zachęcani są też, aby odpowiadają na zadane pytania, pracowali w parach. Również sugestie dotyczące wykonania projektów często wymagają współpracy w grupie, np. w Unit 7 uczniowie maja za zadanie przeprowadzić ankietę w klasie na temat sposobów spędzania wolnego czasu.

 

Ä     wykształcać tolerancję wobec różnic i wobec innych ludzi

 

Podręcznik English Zone szczególnie dużo miejsca poświęca zagadnieniom kulturowym: jest im w całości poświęcona sekcja Culture zone. Wiele informacji o życiu codziennym nastolatków w Zjednoczonym Królestwie pojawia się też w dialogach rozpoczynających rozdziały.

W dialogach i w tekstach pojawiają się też przedstawiciele innych kultur (Patti z USA, Monika z Węgier, Kenii z Japonii oraz David z Australii).

Uczniowie mają często okazję porównywać kulturę polską i angielską, uczą się więc dostrzegać różnice kulturowe, a jednocześnie wyrabiają w sobie postawę szacunku i otwartości wobec innych kultur i dostrzeżonych różnic.

Ponadto, pracując w parach lub grupach, uczniowie uczą się negocjacji i tolerancji wobec odmiennych poglądów i sposobów uczenia się kolegów i koleżanek.

 

Ä     samodzielnie rozwiązywać problemy i odkrywać własne sposoby dochodzenia do tych rozwiązań

 

Atrakcyjna forma wielu ćwiczeń w podręczniku i zeszycie ćwiczeń English Zone (łamigłówki, zabawy czy krzyżówki) zachęca do zastanowienia i samodzielnego rozwiązywania. Również prace projektowe wymagają od uczniów samodzielności i pomysłowości.

 

Ścieżki edukacyjne

W klasie IV szkoły podstawowej obok przedmiotów nauczania wprowadza się również ścieżki edukacyjne.

Nauczyciel chcący realizować je w ramach nauczania języka angielskiego, znajdzie w podręczniku English Zone zagadnienia znajdujące się w obrębie zainteresowań niektórych ścieżek, np. edukacji obywatelskiej (Unit 1), edukacji czytelniczo – medialnej (Unit 4 i 5), edukacji regionalnej (Unit 6), edukacji prozdrowotnej (Unit 7).

 

Zróżnicowany poziom uzdolnień

Nauczanie języka angielskiego w klasie 4 szkoły podstawowej to często najtrudniejsze wyzwanie dla nauczyciela. Rozpoczyna on pracę z grupą ogromnie zróżnicowaną; dla niektórych to pierwszy kontakt z językiem angielskim, dla innych kolejne spotkanie. Jedni uczniowie potrzebują  czasu na spokojne zapoznanie się z nowym materiałem, inni ni chcą się nudzić. Podręcznik zawiera dużą ilość ćwiczeń, które powinny sprostać tym wyzwaniom – pozwolić na zapoznanie się z czymś nowym, ale i nie nużyć powtarzaniem.

Rozdział wstępny (Starter unit) dla części uczniów będzie powtórzeniem materiału, który poznali wcześniej, dla większości będzie stanowił wprowadzenie w podstawy języka.

Pracując z klasą o zróżnicowanym poziomie osiągnięć i opanowania języka, nauczyciel może wykorzystać prace projektowe, których bogactwo językowe będzie uzależnione od poziomu uzdolnień i umiejętności językowe uczniów.

 

Struktura podręcznika

Podręcznik składa się z  8 rozdziałów. Każdy z nich ma tę samą, przejrzystą strukturę:

q       dialog prezentujący nowy materiał – uczeń poznaje nowe struktury językowe w możliwie najbardziej naturalnej sytuacji, śledząc przygody Sary i jej przyjaciół, które układają się w serię krótkich epizodów. Dialog umieszczony jest na tle dużego rysunku, wraz z nowymi słówkami i ich tłumaczeniem na język polski. Sąsiednia strona poświęcona jest słownictwu wprowadzonemu w dialogu i ćwiczeniu wymowy (tu szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom sprawiającym trudności Polakom).

q       Language zone – to dwie strony poświęcone gramatyce; nowe struktury przedstawiane są w przejrzystych tabelkach, którym towarzyszą objaśnienia w języku polskim i różnorodne ćwiczenia.

q       Skills zone – to dwie strony ćwiczeń językowych, służący rozwijaniu sprawności językowych, wyraźnie oznaczonych nagłówkami: Speaking, Listening, Reading, Writing. Ćwiczeniu umiejętności słuchania i mówienia służy też piosenka lub rymowanka, która pojawia się  w  każdym rozdziale.

q       Situations – uczniowie znajdą tu przykłady sytuacji komunikacyjnych z życia codziennego i będą mieli okazję odegrać scenki podręcznika, a następnie przygotować własne wersje dialogów (metoda PPP: prezentacja, produkcja i praktyka).

q       Culture zone – to sekcja poświęcona informacjom na temat Wielkiej Brytanii. Uczniowi poznają wiele aspektów życia codziennego swoich rówieśników Zjednoczonego królestwa i mają okazję porównywać je ze swoimi doświadczeniami i swoim życiem. Ostatnie zadanie tej sekcji polega na wykonaniu prostego projektu związanego tematycznie z tematem danej sekcji.

 

Rozdziały powtórzeniowe, czyli Self check:

q       Pojawiają się po każdych dwóch rozdziałach. Ich zadaniem jest utrwalenie zagadnień językowych, wprowadzonych w poprzednich rozdziałach (struktury gramatyczne i słownictwo), oraz  dalsze rozwijanie sprawności językowych, ćwiczonych w kontekście sytuacyjnym. W części tej wprowadzono także element samooceny – tzw. Learning diary, w którym uczeń, odpowiadając na zadane pytania, ma okazje sprawdzić, czego nauczył się w poprzednich rozdziałach, ewentualnie jakie zagadnienia powinien powtórzyć.

 

Ocena materiału ilustracyjnego

Ilustracje (zdjęcia , rysunki, wykresy, mapy) zamieszczone w podręczniku spełniają następujące funkcje:

- estetyczną – są wyraźne, z użyciem kontrastujących barw;

- podstawową do kształcenia umiejętności mówienia – towarzyszą dialogom;

- kulturonośną – wspomagają proces poznawania Wielkiej Brytanii;

- informacyjną – zwracają uwagę ucznia na najważniejsze zagadnienia omawiane w danym rozdziale;

- relaksacyjną – towarzyszą wprowadzanym piosenkom i rymowankom;

- wspomagają  nauczanie gramatyki – ilustrują dane zagadnienia gramatyczne;

- są załącznikiem do systemu ćwiczeń.

 

Wniosek końcowy

Podręcznik jest napisany poprawnie pod względem dydaktycznym i wychowawczym – respektuje cechy charakterystyczne dla ucznia klasy czwartej, który wkracza w okres ogromnego zainteresowania i entuzjazmu dla nauki, chęci zdobywania nowej wiedzy i doświadczeń. Forma przekazu jest logiczna i bardzo uporządkowana. Prezentuje podejście audiolingwalne. Wprowadzenie nowych elementów gramatyki odbywa się metodą indukcyjną – uczniowie napotykają nową strukturę w tekście lub sytuacji przedstawionej przez nauczyciela, a pytania pomocnicze i przykłady prowadzą do samodzielnego odkrycia reguły.

 

 Książka adresowana jest do uczniów, którzy wcześniej nie uczyli się języka angielskiego lub mieli z nim bardzo niewielki kontakt. Uwzględnia realne możliwości ucznia w typowej polskiej szkole publicznej, gdzie w jednej klasie występuje zróżnicowany poziom uzdolnień. oraz spełnia wymogi podstawy programowej określonej dla II etapu edukacyjnego.