DZISIAJ JEST:
        Strona główna    


ul. Wolska 140
Tabliczka przy kościele św. Wawrzyńca
Plan Reduty

Reduta - dawne zwarte polowe umocnienie ziemne składające się z wału i rowu.

Reduta 56 zwana również wolską lub Sowińskiego
była kluczowym fortem w systemie obronnym Warszawy przez blisko półtora stulecia.

Zamykała trakt wiodący z zachodu przez Wolę do zamku królewskiego.

Legenda ludowa wiązała ją ze znacznie starszą przeszłością wg której w XVII wieku reduta odpierała Szwedów i z tego czasu mają pochodzić kule tkwiące w fasadzie Kościoła św. Wawrzyńca.
W rzeczywistości są to kule z 1831 r. Wprawdzie blisko pół wieku wcześniej, podczas insurekcji kościuszkowskiej 1794 r. walczono tu podczas oblężenia Warszawy od zachodu z wojskami pruskimi,
jednak redutę 56 zbudowano w 1831 r. podczas powstania jako główne ogniwo podwójnego łańcucha umocnień Warszawy.
Zarys tych umocnień tylko w niewielkim stopniu opierał się o dawne szańce Kościuszki.


Rok 1831

O wcześniejszym udziale Woli w powstaniu listopadowym niewiele da się powiedzieć. Walki uliczne 29.XI.1830 r. nie ogarnęły zachodniej części miasta, chociaż można przypuszczać, że wielu jej mieszkańców pobiegło owej nocy pod Arsenał, na plac Bankowy lub Saski. W ciągu następnego półrocza Wola nie była narażona na bezpośrednie działania militarne.

Dopiero w sierpniu 1831 r. losy powstania zaczęły rozstrzygać się u bram stolicy, i to na lewym brzegu Wisły.
Wówczas umocnienia ziemne na Woli składały się z 3 linii fortyfikacji.

* Pierwsza linia, najdalej wysunięta, liczyła 5 dział oznaczonych numerami 54, 55, 56, 58 i 59.

* Środkowa linia i najobszerniejsza - nr 56, położona koło kościoła Św. Wawrzyńca, była właściwym szańcem wolskim.

* Na lewo od niego, a więc w kierunku Szczęśliwic, na dzisiejszym terenie stacji kolejowej Odolany, stanęły forty 54 i 55. Na prawo były numery: 58 - dochodził do Górczewskiej w pobliżu ul. Monte Cassino, oraz 59 - w północnej części dzisiejszego Parku Moczydło. Jeszcze dalej na zachód, w rejonie dzisiejszych Jelonek, wysunięty był osamotniony szaniec 57.

Wszystkie (z wyjątkiem szańca wolskiego - 56) były barykadami za dużymi, o słabych profilach, bez schronów, z rowami wąskimi, bez wilczych dołów przed nimi.

6 września 1831 r. od wczesnych godzin rannych rozpoczął się szturm na Wolę wojsk rosyjskich.
Najdłuższej bronił się szaniec wolski - 56 dowodzony przez inwalidę gen. Józefa Sowińskiego, który zginął na wałach przy ostatnim dziale odmawiając poddania się.

Śmierć Sowińskiego uczczono postawieniem na wale fortu - pamiątkowego krzyża oraz płaskorzeźbą na murze kościoła.

Szturm na Wolę 6.IX.1831 r. (Litografia z obrazu J.Suchodolskiego)
Gen. J.Sowiński na szańcach Woli. (W.Kossak)
Śmierć gen. J. Sowińskiego uczczono postawieniem na wale fortu pamiątkowego krzyża w miejscu, gdzie zginął
Płaskorzeźba gen. J. Sowińskiego na murze kościoła św. Wawrzyńca
Zbiorowe mogiły żołnierzy poległych w 1831 r.
Zbiorowe mogiły żołnierzy poległych w 1831 r.

Szczątki poległych w 1831 r. żołnierzy 7 i 8 pułku piechoty liniowej pochowano w dwóch przykrytych płytami zbiorowych mogiłach.

Rok 1939

Ziemne umocnienia reduty, jako część składowa systemu obrony Warszawy stały się miejscem walki we wrześniu 1939 r., kiedy broniąca tego odcinka Woli - 8 kompania 40 pułku piechoty strzelców lwowskich "Dzieci Lwowskie", dowodzona przez pułkownika Zdzisława Pacaka-Kuźmirskiego rozbiła 9 września 1939 r. nacierającą niemiecką kolumnę pancerną.

Kompania pod dowództwem płk Zdzisława Pacaka-Kuźmirskiego odpierała przez cały czas oblężenia (8 - 27 września 1939 r.) wszystkie natarcia wroga, zaprzestając walk dopiero 27 września, gdy Warszawa skapitulowała.

Na zbiorowych mogiłach żołnierzy poległych we wrześniu 1939 r. położono granitową płytę, a w dniu 1 listopada 1963 r. na uroczystości przekazania zagospodarowanej reduty Woli, znicz rozpalił gen. Dywizji Juluisz Römel, dowódca obrony Warszawy w 1939 r.

Żołnierze 40 pułku piechoty polegli we wrześniu 1939r.


Rok 1944

W reducie spoczywają również w zbiorowej mogile mieszkańcy Woli pomordowani przez niemieckie oddziały Reinefahrta w czasie
Powstania Warszawskiego w sierpniu 1944 r.

Ku ich czci wmurowano tablice przy wejściu na redutę od ulicy Wolskiej z napisem:

"MIEJSCE UŚWIĘCONE KRWIĄ POLAKÓW
POLEGŁYCH ZA WOLNOŚĆ OJCZYZNY".

"Módlmy się za poległych w obronie Ojczyzny"
Tablica przy wejściu na redutę od ul. Wolskiej
V rocznica "Rzezi Woli"
Nieznani mieszkańcy Woli i powstańcy polegli w sierpniu 1944r.


Zespół Szkół z Oddziałami Integracyjnymi nr 65
01-128 Warszawa ul. Elekcyjna 21/23
Tel/fax (22) 836 - 47 - 64     (22) 836 - 40 - 29
http://sp236gim61.neostrada.pl

Ostatnia aktualizacja:
(mm/dd/rr)